31 MAYIS TÜTÜNSÜZ BİR DÜNYA GÜNÜ 

SAĞLIKLI BİR GELECEK İÇİN TÜTÜNE SON!

 

31 Mayıs tarihi, Dünya Sağlık Örgütü tarafından, her gün 22 bin, yılda  8 milyondan fazla insanın ölümüne neden olan "Tütün Salgını"na karşı farkındalığı artırma ve tütün dumanının sağlığa zararlarını topluma anlatıp harekete geçmeyi sağlama amacıyla 1988 yılında “Dünya Tütünsüz Günü” olarak ilan edilmiştir. Tütün salgını, ağır bilançosu ile dünya genelinde 3,2 milyon hayatın kaybedilmesine sebep olan COVID-19 salgından 2,5 kat daha fazla ölümcüldür. Dünya genelinde 1,3 milyar aktif sigara kullanıcısı olduğu hesaplanmaktadır.

Sigara, akciğer kanserinin temel etkeni olmakla birlikte, ağız, gırtlak, yemek borusu, mesane, rahim ağzı ve pankreas kanserlerine, kronik obstrüktif akciğer hastalığı başta olmak üzere birçok solunum sistemi hastalıklarına, kalp ve damar hastalıklarına, mide-bağırsak hastalıklarına, diyabet, hipertansiyon, idrar yolu problemlerine, beyin fonksiyon bozukluklarına, unutkanlık, göz tansiyonu, cilt hastalıklarına, diş ve diş eti hastalıklarına sebep olmaktadır. Tütün ürünleri kullanımı hem kadın hem erkeklerde üreme sistemi bozukluklarına yol açabilmektedir.

Çocuklar ve gençler başta olmak üzere toplumun görece savunmasız kesimleri tütün endüstrisinin hedef kitlesini oluşturmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünya genelinde 37 milyon 13-15 yaş arasında çocuk sigara kullanmaktadır. Tütün endüstrisi, saldırgan pazarlama stratejileriyle yeni kullanıcıları kandırmaya, mevcut kullanıcıları ise bağımlı tutmaya devam etmek için sürekli yeni taktikler geliştirmektedir. Geçmişte “light”, “slim”, “mentollü” vb. sigaraları piyasaya sürerek tütün kullanıcılarının risk ve zarar algılarını azaltmayı çalıştığı gibi bugün de elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin zararsız olduğu veya bırakmayı kolaylaştırdığı yalanları ile gençlerimizin aklını çelmeye çalışmaktadır. Renkli ve teknolojik ürün görünümü veren ambalajlar, tatlandırılmış aromalı ürünler, sosyal medya üzerinden yürütülen kampanyalar, sinema ve görsel dünyadaki gizli reklamlar, tütün endüstrisinin sigarayla tanışmamış çocuklar ve gençleri ulaşmayı hedefleyen karanlık niyetlerinin bir parçasıdır. Nikotin içermediği söylenen elektronik sigaraların miktarı değişmekle birlikte nikotin içerdiği ve nikotin dışındaki “doğal” olarak lanse edilen çok daha ince olan kimyasal gazların solunmasının akciğerin daha derin yerlerine ulaşıp aşırı bir reaksiyon oluşturarak normal sigaradan daha zararlı olduğu da unutulmamalıdır.

Tütün ürünlerine maruz kalma, gelişmeye devam eden gencin beyninde önemli zararlar oluşturmaktadır. Ayrıca, tütün ürünü kullanımına başlama yaşı ne kadar küçük olursa, potansiyel tütün ürünü kullanma süresinin uzaması sebebiyle tütün ürünü kullanımının sebep olduğu kronik hastalıklara ilişkin riskler de o kadar büyümektedir. Tütün bağımlılığı gerek sebep olduğu sağlık zararları gerekse diğer bağımlılık yapıcı maddelere geçiş açısından da bir basamak olması sebebiyle hassasiyetle üzerinde durulan bir alandır. Gençlerin tütün ürünü kullanımına başlamasında ailenin ve sosyal çevrenin etkisi önemli etkenlerdir. Ancak günümüzde, tütün ürünlerinin dijital mecralarda kolayca pazarlanması ve pazarlanma sürecinde algoritmaların direkt olarak kullanıcının önüne tütün reklamlarını çıkarmasının etkisi ile tütün ürünlerine ulaşılabilirliğin kolay olması ve elektronik sigaraların zararlı ürün statüsüne girmemesi ve reklamının çok rahat yapılması buna önemli katkılar sağlamaktadır.

Ülkemizde 'Sigara Bırakma Poliklinikleri' tüm halkımıza ücretsiz ve yaygın şekilde hizmet sunarak önemli bir görevi yerine getirmektedir. UNUTULMAMALIDIR Kİ;

  • Tütünü bıraktıktan 20 dakika sonra kalp hızı ve kan basıncı normalleşir.
  • 12 saat içinde kandaki  zehirli gaz  karbonmonoksit seviyesi normale iner.
  • 2-12 haftada dolaşımınız iyileşir ve akciğer fonksiyonlarınız gelişir.
  • 1-9 haftada öksürük ve nefes darlığı azalır.
  • 1.yılda kalp ve damar hastalığı riski içmeye devam edenin yarısına kadar iner.
  • 5. yılda felç-inme riski içmeyenlerle eşitlenir.
  • 10. yılda akciğer kanserine yakalanma riski içenlerin yarısı seviyesine gerilerken ağız, gırtlak, yemek borusu, mesane, rahim ağzı ve pankreas kanseri riskleri de ciddi oranda azalır.
  • 15. yıl koroner arter hastalık riskinin artık içmeyenle aynı olacak kadar gerilediği zamandır.

Tütün kullanmaktan vazgeçilen her yaş için, kalan hayat süresi ve konforu için önemli bir kazanımdır. Kendin için, ailen için, toplum için, aile ve ülke ekonomisi için, çevre için ve sağlıklı bir gelecek için tütüne son!


Prof. Dr. Turgut Teke

NEÜ Meram Tıp Fakültesi 

Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi